ΜΗΤΕ - 0206E60000460500

Πόντος, Προσκύνημα στα Πάτρια Εδάφη

Τραπεζούντα1η Ημέρα: Αθήνα – Τραπεζούντα

Η προσκυνηματική εκδρομή στον Πόντο ξεκινάει με συγκέντρωση στο αεροδρόμιο Ελ. Βενιζέλος και αναχώρηση πτήσης για την Τραπεζούντα (μέσω Κωνσταντινούπολης). Η ωραιότερη πόλη του Πόντου, η πρωτεύουσα της Αυτοκρατορίας των Κομνηνών, το τελευταίο καταφύγιο του Ελληνισμού. Η Τραπεζούντα ιδρύθηκε το 756 π.χ. για πρώτη φορά από Ίωνες αποίκους. Έζησε δόξες, καταστροφές, τιμές και θυσίες, αλλά έμεινε και στάθηκε Ελληνική επί 2678 χρόνια μέχρι το 1922 όταν και αναγκάστηκε ο Ελληνισμός της να καταφύγει στην Ελλάδα. Την πόλη την στόλισαν όλοι και όλες οι εποχές με διαφορετικά κτίσματα. Άφιξη στο αεροδρόμιο της Τραπεζούντας, επιβίβαση σε πούλμαν και μεταφορά στο ξενοδοχείο της διαμονής μας. Check in, τακτοποίηση στα δωμάτια, δείπνο και διανυκτέρευση.


2η Ημέρα: Τραπεζούντα

Αγία ΣοφίαΜετά το πρωϊνό αναχωρούμε από το ξενοδοχείο για ξενάγηση στην πόλη της Τραπεζούντας. Θα επισκεφθούμε την Αγία Σοφία, ένας ναός με εξέχουσα θέση τόσο ανάμεσα στα μνημεία του Πόντου, όσο και ανάμεσα στα βυζαντινά μνημεία ευρύτερα, οφείλει τη σημασία της στη σύνδεσή της με ποικίλες ιστορικές και αρχαιολογικές παραμέτρους. Πρώτα απ' όλα αποτελεί ένα μνημείο σαφώς συνυφασμένο, ήδη από την ίδρυσή του, με την τοπική αυτοκρατορική δυναστεία των Μεγάλων Κομνηνών. Ταυτόχρονα, ο τρόπος με τον οποίο συνδυάζονται τα επιμέρους στοιχεία της αρχιτεκτονικής διαμόρφωσης, της ζωγραφικής, της ψηφιδωτής και της γλυπτής διακόσμησής του θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ασυνήθιστος και ίσως μοναδικός. Αυτή η μοναδικότητα έγκειται κυρίως στη συνύπαρξη ετερόκλητων επιδράσεων, οι οποίες παραπέμπουν άλλοτε στη Δύση (σε σχέση με τη συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή) και άλλοτε στην Ανατολή. Χτισμένος έξω από τα τείχη της Τραπεζούντας, αλλά σε κοντινή τους απόσταση, ο ναός της Αγίας Σοφίας -σύνθετος σταυροειδής εγγεγραμμένος με τρούλο, νάρθηκα και τρία εντυπωσιακά πρόπυλα- αποτελεί το κέντρο ενός ευρύτερου οχυρωμένου οικοδομικού συγκροτήματος. Πλαισιώνεται από έναν πύργο με παρεκκλήσι, καθώς και από κατάλοιπα μιας μικρότερης εκκλησίας, αλλά και άλλων κτισμάτων, κατά πάσα πιθανότητα μοναστηριακών.

Ναός της Παναγίας ΧρυσοκέφαλουΣτη συνέχεια θα επισκεφθούμε τον Ιερό Ναό της Παναγίας Χρυσοκέφαλου. Η "Μεγάλη Εκκλησία" της Τραπεζούντας και ίσως ο σημαντικότερος ναός της αυτοκρατορίας, η Παναγία Χρυσοκέφαλος, εντοπίζεται στη μέση πόλη, στο κέντρο ενός ευρύτερου κτηριακού συγκροτήματος. Η παράδοση αποδίδει την επωνυμία "Χρυσοκέφαλος" είτε στη χάλκινη κάλυψη των πλακών του τρούλου του ναού, που από μακριά φάνταζε χρυσός, είτε στην ύπαρξη σε αυτόν εικόνας της Θεοτόκου με ανάλογη χρυσή επένδυση. Πρόκειται για μια εικόνα της Παναγίας Βρεφοκρατούσας που υπήρχε στο ναό προσαρτημένη ίσως σε έναν πεσσό. Γνωρίζουμε από φιλολογική πηγή του 14ου αιώνα ότι, μετά την επιτυχημένη αντιμετώπιση της τουρκικής επίθεσης στην πόλη το 1223, η εικόνα κοσμήθηκε από τον αυτοκράτορα Ανδρόνικο Α΄ Γίδωνα με "λίθους τιμίους και μαργάρους λαμπρούς". Ο ίδιος αυτοκράτορας δώρισε στο ναό και ένα πολυτελώς διακοσμημένο ευαγγέλιο. Μαρτυρείται μάλιστα ότι ο Ανδρόνικος είχε περάσει στη Χρυσοκέφαλο την αγωνιώδη νύχτα πριν από τη θετική έκβαση του αγώνα. Οι πηγές της εποχής με γλαφυρότητα περιγράφουν την κρισιμότητα της κατάστασης και την επίκληση της θεϊκής βοήθειας από τον αυτοκράτορα: "τον περικαλλή και θείον νεών της πανυμνήτου κόρης κατελάμβανε, παννυχίους ύμνους και αιτήσεις συν ολοφυρμοίς δακρύων αναπέμπων Θεώ και τη Θεομήτορι".

Ναός Αγίου ΕυγενίουΣυνεχίζουμε με τον Ιερό Ναό Αγίου Ευγενίου, ο οποίος ανεγέρθηκε στο πλαίσιο αναγνώρισης και προβολής της μνήμης του Αγίου Ευγενίου, στον ομώνυμο λόφο ως τμήμα ενός ευρύτερου μοναστηριακού συγκροτήματος. Χτισμένος μόλις 190 μέτρα ανατολικά της ακρόπολης της Τραπεζούντας και με θέα προς το φαράγγι που τον περιβάλλει, διακρινόταν για την οχυρή θέση του. Πρόκειται για μια βασιλική που μετασκευάστηκε σε τρουλαίο ναό, σε μια προσπάθεια διαμόρφωσης σταυροειδούς εγγεγραμμένου ναού, με πενταγωνική κεντρική αψίδα και πεταλόμορφες αψίδες στα παραβήματα. Δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς κατασκευάστηκε ο ναός, πάντως στις αρχές του 11ου αιώνα υπήρχε ήδη, οπότε ο αυτοκράτορας Βασίλειος Β΄ Βουλγαροκτόνος χορήγησε τη διακόσμησή του. Επισκευές και μετασκευές πραγματοποιήθηκαν στο μνημείο περίπου το 1291 και μετά το 1340, ενώ στην τελευταία πεντηκονταετία του 14ου αιώνα προστέθηκαν αυτοκρατορικά πορτρέτα και τοιχογραφίες στο εσωτερικό του ναού. Φαίνεται πως όλοι οι Μεγάλοι Κομνηνοί, από τον Αλέξιο Α΄ ως τον Αλέξιο Γ΄, θέλησαν να δηλώσουν την παρουσία τους στο αφιερωμένο στον προστάτη άγιό τους καθίδρυμα. Τοιχογραφημένο ήταν επίσης και τμήμα των εξωτερικών επιφανειών του ναού. Συνεχίζουμε με επίσκεψη στον αρχαιότερο Ναό της πόλης, την Αγία Άννα. Αποτελεί ένα μνημείο άμεσα συνδεδεμένο με τη δράση αξιωματούχων, οι οποίοι σε διάφορες περιόδους συνεισέφεραν στην ανακαίνισή του ή έκαναν απλές δωρεές. Τη σημασία του ναού υπογραμμίζει και η διαχρονικότητά του: για περίπου 700 χρόνια, από τον 9ο ως το 15ο αιώνα, γίνονταν σ' αυτόν επεμβάσεις και δωρεές, όπως μαρτυρούν οι επιγραφές. Ο κοιμητηριακός χαρακτήρας -τάφοι και επιγραφές που μνημονεύουν τη χρονολογία θανάτου συγκεκριμένων προσώπων- κυριαρχεί στην Αγία Άννα. Το σωζόμενο οικοδόμημα, μια τρίκλιτη καμαροσκέπαστη βασιλική με κρύπτη για τάφους, οφείλεται στη χορηγία ενός τοπικού αξιωματούχου, του πρωτοσπαθαρίου Αλεξίου, για την ανακαίνιση του ναού το 884. Το περιεχόμενο της επιγραφής που τον μνημονεύει αποτελεί εντυπωσιακή και πολύτιμη ιστορική πληροφορία, καθώς σε αυτή συναναφέρονται οι Βυζαντινοί αυτοκράτορες της μακεδονικής δυναστείας, Βασίλειος Α΄, Λέων ΣΤ΄ και Αλέξανδρος. Πρόκειται για μια μοναδική μαρτυρία για την επαφή αυτής της απομακρυσμένης επαρχίας με το βυζαντινό κέντρο. Η ιστορία λοιπόν του μνημείου ξεκινάει πολύ πριν από την εγκαθίδρυση της αυτοκρατορίας των Μεγάλων Κομνηνών κατά το 13ο αιώνα. Ωστόσο, κατά το 14ο και 15ο αιώνα το καθίδρυμα συνδέθηκε με το θάνατο, και κατά πάσα πιθανότητα με την ταφή, εκκλησιαστικών κυρίως αξιωματούχων. Συνολικά επτά επιγραφές από το διάστημα αυτό, στην πλειοψηφία τους ταφικές και σε μερικές περιπτώσεις συνοδευόμενες από τις προσωπογραφίες των νεκρών προσώπων, είναι ενδεικτικές για την ατμόσφαιρα που θα κυριαρχούσε στο εσωτερικό του ναού. Δυστυχώς, το υλικό που συνθέτει την παραπάνω εικόνα σήμερα θεωρείται οριστικά χαμένο. Μια ιδέα ωστόσο μπορεί να μας δώσει μόνο το φωτογραφικό υλικό και τα σχέδια δημοσιεύσεων του τέλους του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα. Επίσης θα δούμε την Βίλα Καραγιαννίδη και τη Βίλα Θεοφύλακτου που λειτουργεί σήμερα σαν μουσείο. Ελεύθερος χρόνος για βόλτα στην πόλη. Επίστροφή στο ξενοδοχείο, δείπνο και διανυκτέρευση. 


3η Ημέρα: Τραπεζούντα - Ριζούντα

ΡιζούνταΜετά το πρωινό αναχωρούμε για την λίμνη Ουζούνγκιολ που βρίσκεται κοντά στη Ριζούντα. Η Ριζούντα στην εποχή του Ιουστινιανού ήταν πολυάνθρωπη και αποτελούσε ένα από τα κυριότερα φρούρια των ανατολικών πλευρών της Βυζαντνής αυτοκρατορίας. Από το 1878, όταν το Βατούμ καταλήφθηκε από τους Ρώσους, η Ριζούντα έγινε πρωτεύουσα της περιφέρειας του Λαζιστάν, η οποία υπαγόταν στον νομό της Τραπεζούντας. Πριν από τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο ο πληθυσμός της έφτανε τις 5.000 περίπου κατοίκους, από τους οποίους 1500 ήταν Έλληνες από τα Σούρμενα. Ήταν το κέντρο μιας αγροτικής κατά κύριο λόγο περιοχής, αλλά οι κάτοικοι είχαν και τη ναυτιλία ανάμεσα στις κυριες απασχολήσεις τους. Εκκλησιαστικά υπαγόταν στη Μητρόπολη της Τραπεζούντας. Υπήρχαν πέντε εκκλησίες, τρία δημοτικά σχολεία, ημιγυμνάσιο και σχολαρχείο. Στη διάρκεια του πολέμου το Ρίζαιον καταλήφθηκε προσωρινά από τα ρωσικά στρατεύματα. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, όσοι κάτοικοι της πόλης επέζησαν των διώξεων κατευθύνθηκαν προς τον Καύκασο ή την Ελλάδα. Καθ' οδόν, θα περάσουμε από την Όφης, την πατρίδα του Υψηλάντη και τα Σούρμενα, που είχαν πριν την καταστροφή μεγάλη ελληνική κοινότητα, ενώ ακόμη και σήμερα ζουν πολλοί ελληνόφωνοι Πόντιοι. Διασχίζοντας τα βουνά, θα φτάσουμε στην Μακρά Λίμνη, ένα τοπίο απαράμιλης φυσικής ομορφιάς, με την βλάστηση και τους καταρράκτες να την περιβάλουν. Ελεύθερος χρόνος για βόλτα και γεύμα. To απόγευμα επιστροφή στο ξενοδοχείο μας στην Τραπεζούντα. Δείπνο και διανυκτέρευση.


4η Ημέρα: Τραπεζούντα – Παναγία Σουμελά


Μονή Παναγίας Σουμελά Μετά το πρωινό αναχωρούμε για το Όρος Μελά και διασχίζοντας τις όχθες του ποταμού Πυξίτη, θα φτάσουμε στην Μονή Παναγίας Σουμελά ή Μονή Σουμελά, ένα πασίγνωστο χριστιανικό ορθόδοξο μοναστήρι, σύμβολο επί 16 αιώνες του Ποντιακού Ελληνισμού. Χιλιάδες προσκυνητές από την Ελλάδα, την Κύπρο, από χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, της Ευρώπης, της Αμερικής και της Αυστραλίας, έρχονται εδώ για να υμνήσουν τη Μεγαλόχαρη, που τους δίνει κουράγιο και πίστη, όπου κι αν βρίσκονται. Η Παναγία Σουμελά αποτελεί το σύμβολο της ποντιακής πίστης, αν και η πρώτη ονομασία της θαυματουργής εικόνας ήταν Αθηνιώτισσα. Σύμφωνα με την παράδοση, το 386 οι Aθηναίοι μοναχοί Bαρνάβας και Σωφρόνιος οδηγήθηκαν στις απάτητες βουνοκορφές του Πόντου μετά από αποκάλυψη της Παναγίας, με σκοπό να ιδρύσουν το μοναχικό της κατάλυμα. Eκεί, σε σπήλαιο της απόκρημνης κατωφέρειας του όρους, σε υψόμετρο 1063 μέτρα, είχε μεταφερθεί από αγγέλους η ιερή εικόνα της Παναγίας της Aθηνιώτισσας, την οποία, πάντα κατά την παράδοση, εικονογράφησε ο Eυαγγελιστής Λουκάς. Oι μοναχοί Bαρνάβας και Σωφρόνιος έκτισαν με τη συμπαράσταση της γειτονικής μονής Bαζελώνα κελί και στη συνέχεια εκκλησία μέσα στη σπηλιά, στην οποία είχε μεταφερθεί θαυματουργικά η εικόνα. Tο σοβαρό πρόβλημα της ύδρευσης του μοναστηριού λύθηκε σύμφωνα με την παράδοση, κατά θαυματουργό τρόπο. H ανθρώπινη λογική αδυνατεί να απαντήσει στο θέαμα που βλέπουν και οι σημερινοί ακόμη προσκυνητές, να αναβλύζει αγιασματικό νερό μέσα από ένα γρανιτώδη βράχο. Oι θεραπευτικές του ιδιότητες έκαναν πασίγνωστο το μοναστήρι όχι μόνο στους Χριστιανούς, αλλά και στους μουσουλμάνους που ακόμη συνεχίζουν να το επισκέπτονται και να ζητούν τη χάρη της Παναγίας.

Μονή Παναγίας Σουμελά Kοντά στο σπήλαιο κτίστηκε το 1860 ένας πανοραμικός τετραώροφος ξενώνας 72 δωματίων και άλλοι λειτουργικοί χώροι για τις ανάγκες των προσκυνητών, καθώς και βιβλιοθήκη. Γύρω από τη μονή ανοικοδομήθηκαν μικροί ναοί αφιερωμένοι σε διάφορους αγίους. Oι ιδρυτές του μοναστηριού συνέχισαν τη δράση τους και έξω από τον προσκηνυματικό χώρο. Σε απόσταση 12 χιλιομέτρων από τη μονή, απέναντι από το χωριό Σκαλίτα, έχτισαν το ναό του Aγίου Kωνσταντίνου και Eλένης και σε απόσταση δύο χιλιομέτρων το παρεκκλήσι της Αγίας Βαρβάρας, στο οποίο οι μοναχοί το 1922 έκρυψαν την εικόνα της Mεγαλόχαρης, τον σταυρό του αυτοκράτορα Mανουήλ Γ' του Kομνηνού και το χειρόγραφο Eυαγγέλιο του Oσίου Xριστοφόρου. H μονή κατά καιρούς υπέφερε από τις επιδρομές εξ αιτίας της φήμης και του πλούτου που απέκτησε. Mερικά περιστατικά συνδέονται και με θαυματουργικές επεμβάσεις της Παναγίας για τη σωτηρία του μοναστηριού. Σε κάποια από αυτές τις επιδρομές λεηλατήθηκε από ληστές και, σύμφωνα πάντα με την παράδοση, καταστράφηκε για να ανασυσταθεί από τον Tραπεζούντιο Όσιο Xριστόφορο το 644. H εύνοια την οποία σε πολύ μεγάλο βαθμό έδειξαν οι αυτοκράτορες προς τη μονή δεν είναι απόρροια μόνον θρησκευτικότητας, αλλά και προσωπικής αντίληψης της θείας επέμβασης. Xαρακτηριστική είναι, όπως προαναφέραμε, η θαυματουργική διάσωση του Aλεξίου Γ', από φοβερό ναυάγιο. Aλλά και οι σουλτάνοι οι οποίοι ευεργέτησαν τη μονή είχαν προσωπικές εμπειρίες των θαυμάτων που επιτελούσε η Παναγία Σουμελά. Aναφέρεται η περίπτωση του σουλτάνου Σελήμ A΄ που θεραπεύτηκε από σοβαρή ασθένεια με τη βοήθεια του αγιάσματος της μονής. Το απόγευμα επιστροφή στο ξενοδοχείο. Χρόνος ελεύθερος για ξεκούραση. Επιστροφή στο ξενοδοχείο, δείπνο και διανυκτέρευση.


5η Ημέρα: Τραπεζούντα – Κερασούντα – Σαμψούντα

ΚερασούνταΜετά το πρωινό αναχωρούμε για να επισκεφθούμε την Κερασούντα που βρίσκεται στα νότια της Μαύρης Θάλασσας και απέχει 175 χλμ από την Τραπεζούντα. Η αρχαία πόλη ιδρύθηκε στο τέλος του 6ου π.Χ. αιώνα από Έλληνες κατοίκους της Σινώπης σε άλλη θέση. Το 180 π.Χ., ιδρύθηκε στη σημερινή της θέση, από τον βασιλιά του Πόντου Φαρνάκη Α'. Κατά τα νεότερα χρόνια, ανήκε στην ιστορική-γεωγραφική περιοχή του Πόντου και ήταν η τρίτη μεγαλύτερη πόλη μετά την Τραπεζούντα και την Σαμψούντα. Ο πληθυσμός της πριν το 1922 ήταν κατά το μεγαλύτερο μέρος ελληνικός και η πόλη ανθούσε λόγω της θέσης της στη Μαύρη Θάλασσα και του εμπορίου που διεξαγόταν με τις άλλες χώρες. Θα επισκεφθούμε την ελληνική συνοικία, τον Άγιο Νικόλαο, το Αρχαιολογικό Μουσείο, το Ναό της Υπαπαντής και την συνοικία με τα παλιά αρχοντικά. 

ΣαμψούνταΣυνεχίζουμε για την Σαμψούντα, η οποία ιδρύθηκε αρχικά με το όνομα Αμισός από κατοίκους της Μιλητού στα μέσα του 8ου αιώνα π.Χ. Το όνομα Σαμψούντα προήλθε από την μεσαιωνική έκφραση είς Αμισόν που σταδιακά έγινε Σαμσούν και Σαμψούντα, κατ'αντιστοιχία του Είς την Πόλη -> Ισταμπούλ. Άνηκε στο Βασίλειο του Πόντου, που εν συνεχεία ήταν μέρος της Αυτοκρατορίας του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Το 47 π.Χ. περιήλθε στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και το 1200 μ.Χ. στους Σελτζούκους Τούρκους, ενώ τέλος τον 15ο αιώνα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Η Σαμψούντα είναι μια από τις μεγαλύτερες πόλεις στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας και σημαντικό λιμάνι. Άφιξη στο ξενοδοχείο μας, τακτοποίηση στα δωμάτια, δείπνο και διανυκτέρευση.


6η Ημέρα: Σαμψούντα – Αμάσεια - Σαμψούντα 

ΑμάσειαΜετά το πρωινό αναχώρηση για την Αμάσεια. Χτισμένη στη δυτική όχθη του ποταμού Ίρι η Αμάσεια περιβάλλεται από απόκρημνα βουνά και αποτελούσε από τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες κέντρο πολιτισμού. Στις αρχές του 20ού αιώνα ζούσαν στην περιοχή 155.000 Έλληνες σε 392 κοινότητες με ισάριθμες εκκλησίες, με 325 σχολεία, όπου φοιτούσαν 10.000 μαθητές και δίδασκαν 565 διδάσκαλοι. Επίσκεψη στο μουσείο. Περιήγηση της πόλης με τα πόδια. Επιστροφή στην Σαμψούντα και ξενάγηση στήν πόλη. Θα επισκεφτούμε τη συνοικία της Αγίας Τριάδος, στη οποία παλιά υπήρχαν 4 ελληνικά σχολεία: το Τσινέκειο Γυμνάσιο, το Αρρεναγωγείο, το Μικτό Νηπιαγωγείο και το Παρθεναγωγείο. Επίσης θα δούμε στην Ελληνική γειτονιά με τα αρχοντικά και την πλατεία Ρολογιού. Επιστροφή στο ξενοδοχείο μας, δείπνο και διανυκτέρευση.


Σινώπη7η Ημέρα: Σαμψούντα – Σινώπη - Σαμψούντα - Αθήνα 


Μετά το πρωινό μας αναχώρηση για να επισκεφθούμε την ιστορική Σινώπη. Πόλη που ιδρύθηκε από τους αρχαίους Μιλήσιους τον 8ο π.Χ. αιώνα και μία από τις πρώτες πόλεις, όπου κήρυξε ο Απόστολος Ανδρέας. Αποτέλεσε κύριο εμπορικό, πολιτισμικό και θρησκευτικό κέντρο στην αρχαιότητα και ήταν η επισκοπή στην οποία ανήκαν οι γύρω πόλεις. Επίσκεψη στο μουσείο. Στη συνέχεια μεταφορά στο αεροδρόμιο της Σαμψούντας για την πτήση της επιστροφής μας προς την Αθήνα.

Powered by NBW